گولاَن- عه‌بدولستار ئه‌حمه‌د باغه‌مره‌یی

سه‌باره‌ت به‌ ئه‌نجامدانی هه‌مواركردن و چاكسازی كردن له‌ ده‌ستوور هه‌ر یه‌ك له‌ پارتی دادو گه‌شه‌پێدانی فه‌رمانرِه‌واو پارتی ئاشتی و دیموكراتی كوردی له‌ رێگه‌ی كۆنگره‌ رۆژنامه‌وانییه‌كان ده‌ستیان به‌ دانووستانه‌كانی نێوانیان كرد، هه‌ردوولا هه‌ڵوێسته‌ كۆنه‌كانیان به‌لاوه‌ ناوه‌و ده‌ستیان به‌ ده‌سپێشخه‌ری تازه‌ كردووه‌ بۆ جێبه‌جێكردنی مه‌رجه‌كانی یه‌كتری ئه‌مه‌ش له‌ میانی پشتگیری كردنی پارتی ئاشتی و دیموكراتی كوردی له‌ پرِۆژه‌ی چاكسازیكردنی ده‌ستوورو ده‌نگدان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ كه‌ پارتی دادو گه‌شه‌پێدان به‌ سه‌رۆكایه‌تی ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان پێشكه‌شی كردووه‌، برِیاریشه‌ پرۆژه‌كه‌ له‌ 12 ی ئه‌یلولی ئه‌مساڵ راپرسی سه‌رانسه‌ری له‌ توركیا له‌ سه‌ر ئه‌نجام بدرێت.

بڵند ئێرنیچ كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ سه‌ركرده‌كانی پارتی دادو گه‌شه‌پێدان رایگه‌یاند ده‌نگدان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ ده‌نگدانه‌ به‌ پارتی دادو گه‌شه‌پێدان، پارتی سه‌عاده‌ت سه‌ره‌رِای بوونی ناكۆكی له‌گه‌ڵ پارتی دادو گه‌شه‌پێدان به‌لاَم له‌گه‌لڕ ئه‌مه‌دا ده‌نگ له‌سه‌ر به‌شێك له‌ چاكسازییه‌كانی په‌یوه‌ند به‌ بنه‌ما ئیسلامییه‌كان ده‌دات، هه‌روه‌ها ژماره‌یه‌كی زۆری چه‌په‌كان، و كورده‌كانیش دیسان به‌ به‌ڵێ ده‌نگ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ ده‌ده‌ن.

پرۆژه‌كه‌ به‌ ئاراسته‌یه‌كی هه‌ستیار هه‌نگاو ده‌نێت بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش سه‌رانی پارت و هێزه‌ سیاسییه‌كانی توركیا هه‌ر یه‌كه‌یان له‌لای خۆیه‌وه‌ ده‌ستی كردووه‌ به‌ هاندانی جه‌ماوه‌ر هه‌ندێكیان داوا له‌ جه‌ماوه‌ر ده‌كه‌ن ده‌نگ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ بده‌ن هه‌ندێكی دیكه‌ش داواان لێده‌كه‌ن دژی پرۆژه‌كه‌ ده‌نگ بده‌ن، به‌گشتی هه‌ر چۆنێك بێت خودی ئه‌نجامدانی چاكسازی له‌ ده‌ستوور ئه‌رك و كارێكی گرنگه‌.

ئه‌گه‌ر بێت و رێژه‌ی پشتگیریكردن له‌ پرۆژه‌كه‌ واتا رێژه‌ی ده‌نگدان به‌ به‌ڵێ له‌ 60% بوو ئه‌وكات جارێكی دیكه‌ پارتی دادو گه‌شه‌پێدان ده‌سه‌لاَت وه‌رده‌گرێته‌وه‌و ده‌بێته‌وه‌ خاوه‌نی زۆرینه‌ی ده‌نگه‌كانی په‌رله‌مان، به‌لاَم ئه‌گه‌ر كه‌متر له‌ 50% ی ده‌نگه‌كان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ ته‌واو بوو ئه‌وكات داوای ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خته‌ی په‌رله‌مان ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش بارودۆخێكی شپرزه‌ بۆ پارتی دادو گه‌شه‌پێدان وسیاسه‌ته‌كانی ده‌سازێنێ و ئه‌و پارته‌ تووشی شڵه‌ژانێك ده‌كاته‌وه‌ و ناچار ده‌بێت رووبه‌رِووی هه‌موو ئه‌گه‌رو كاردانه‌وه‌ سلبییه‌كان ببێته‌وه‌ له‌ بارودۆخی سیاسی و ئابووری ولاَت.

ئه‌وه‌ی تێبینی ده‌كرێت وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا ئه‌حمه‌د داود ئۆغلۆ راسته‌وخۆ و به‌شێوه‌یه‌كی پچرِپچرِ له‌ هه‌ڵمه‌تی هاندانی جه‌ماوه‌ری بۆ پشتگیری كردن له‌ پرۆژه‌كه‌ به‌شداری ئه‌ردۆگانی كردووه‌، سه‌ره‌تاش له‌ شاری غازی عه‌نتاب ده‌ستی پێكرد ئه‌گه‌رچی ئۆغلۆ سه‌رقاڵی به‌رِێوه‌بردنی كاروباره‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ولاَته‌كه‌یه‌تی و ره‌نگه‌ كه‌متر ئاماده‌یی له‌ توركیا هه‌بێت و زیارتر له‌ ده‌ره‌وه‌ بێت، به‌شداریكردنی ئۆغلۆ له‌ هه‌ڵمه‌تی بانگه‌شه‌ كردن بۆ سه‌ركه‌وتنی پرۆژه‌كه‌ دوو رووی هه‌یه‌:

1_ هاوكاریكردنی ئه‌ردۆغانه‌ كه‌ به‌ دڵ و گیان خه‌ریكی هه‌ڵمه‌تی بانگه‌شه‌كردنه‌ بۆ سه‌رخستنی پرۆژه‌كه‌ی، به‌رده‌وامیشه‌ له‌ ئه‌نجامدانی سه‌ردانییه‌كانی بۆ ناوچه‌و شاره‌ جیاجیاكانی ولاَته‌كه‌ی سه‌ره‌رِای ئه‌وه‌ی كه‌ كه‌ش و هه‌وا گه‌رمه‌، هه‌روه‌ها ئۆغلۆ ده‌یه‌وێ باری گرانی سه‌رشانی ئه‌ردۆغان له‌ ئه‌نجامدانی سه‌ردانییه‌كانی سووك بكات.

2_ ئۆغلۆ یه‌كێكه‌ له‌و ناوانه‌ی به‌هێز هاتۆته‌ پێش بۆ جێگرتنه‌وه‌ی سه‌رۆك وه‌زیران ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان له‌ حالێكدا ئه‌گه‌ر ئه‌ردۆغان برِیاری خۆ كاندید كردنیدا بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆمار له‌ شوێنی سه‌رۆكی ئێستا عه‌بدوڵلاَ گوڵ ئه‌مه‌ش له‌ دوای هه‌ڵبژاردنه‌كانی ساڵی 2011، و دوای ته‌واو بوونی ماوه‌ی سه‌رۆكی ئێستا عه‌بدوڵلاَ گوڵ له‌ پۆسته‌كه‌ی، ماوه‌یه‌ك له‌ مه‌وبه‌ر گوڵ له‌ میانی سه‌ردانییه‌كیدا له‌ ئازربایجان رایگه‌یاند له‌ سه‌ر په‌رله‌مان پێویسته‌ ئه‌و مشت و مرِه‌ یه‌كلایی بكاته‌وه‌، كه‌ ئایا ماوه‌ی سه‌رۆكایه‌تی كۆمار پێنج ساڵه‌ یاخود حه‌وت ساڵ، پێده‌چێت گوڵ به‌ ماوه‌ی پێنج ساڵی سه‌رۆكایه‌تی كۆمار رازی بێت بۆ ئه‌وه‌ی هه‌لێك له‌ به‌رده‌م ئه‌ردۆغان برِه‌خسێنێ تا دوای هه‌ڵبژاردنه‌كانی ساڵی داهاتوو بتوانێ سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بێنێ و له‌ 2012 ئه‌ردۆغان ببێته‌ سه‌رۆك كۆمار.

لێره‌دا ئۆغلۆ به‌هێزترین كاندید ده‌مێنێته‌وه‌ بۆ سه‌رۆكایه‌تی كردنی پارتی دادو گه‌شه‌پێدان و وه‌رگرتنی پۆستی سه‌رۆك وه‌زیرانی توركیا به‌و پێیه‌ی ئۆغلۆ خاوه‌نی پێگه‌یه‌كی به‌هێزی جه‌ماوه‌رییه‌ ده‌زانێ چۆن له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌ر بدوێ و چۆن باوه‌رِیان پێبێنێ به‌تایبه‌ت كه‌ ئه‌و هه‌میشه‌ خۆی تێكه‌لاَوی مێژوو ورۆشنبیری جه‌ماوه‌ر ده‌كات و خۆیشی به‌ به‌شێك له‌ پێكهاته‌ی به‌رفراوانی جیهانی ئیسلامی هه‌ژمار ده‌كات.

هه‌ڵمه‌ته‌كانی پشتگیری كردن بۆ سه‌رخستنی پرۆژه‌ی ئه‌نجامدانی چاكسازی ده‌ستووری توركیاو چوونه‌ ناو جه‌ماوه‌ر ئامرازێك نه‌بوون بۆ ده‌ركه‌وتنی ئۆغلۆ، به‌ڵكو ئۆغلۆ زووتر له‌ رێگه‌ی كاره‌ ئه‌كادیمی وسیاسه‌ته‌ تۆكمه‌و قووڵه‌كانی توانی لێهاتوویی سه‌ركرده‌یی خۆی له‌ ناوه‌وه‌ی توركیاو ده‌ره‌وه‌ی ولاَته‌كه‌ی بۆ جیهان بسه‌لمێنێ.

له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی هه‌ڵمه‌تی بانگه‌شه‌ كردن بۆ ده‌نگدان و ره‌تكردنه‌وه‌ی پرۆژه‌ی ئه‌نجامدانی چاكسازی ده‌ستوور، پارتی كرێكارانی كوردستان بۆ ماوه‌ی مانگێك ئاگر به‌ستی یه‌كلایه‌نه‌ی راگه‌یاند، ئه‌مه‌ش بووه‌ مایه‌ی دووباره‌ تاوتوێكردنی ئاگربه‌سته‌كه‌ له‌ ناوه‌ندی توركی، زۆربه‌ی بۆچوونه‌كانیش به‌و ئاراسته‌یه‌ن كه‌ رێككه‌وتنامه‌یه‌كی نهێنی سه‌باره‌ت به‌ ئاگربه‌سته‌كه‌ له‌ نێوان پارتی دادو گه‌شه‌پێدان و پارتی كرێكارانی كوردستان به‌ ئه‌نجام گه‌یشتبێت ئامانجی سه‌ره‌كیش سه‌رخستنی پرۆژه‌كه‌ی دادو گه‌شه‌پێدانه‌، هه‌ندێكی دیكه‌ش پێچه‌وانه‌ ئاگربه‌سته‌كه‌ لێكده‌ده‌نه‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك پێیان وایه‌ دوای ته‌واو بوونی ماوه‌ی ئاگربه‌سته‌كه‌ دووباره‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان كوردو حكومه‌ت ده‌كه‌ونه‌وه‌ ناو بۆسه‌یه‌كی دیكه‌، به‌و پێیه‌ی ئه‌زموونه‌كانی پێشوو ئه‌نجامی ئیجابیان لێنه‌وتۆته‌وه‌.

بۆچوونی زۆربه‌ی سه‌ركرده‌ كورده‌كانیش سه‌باره‌ت به‌ ئاگربه‌سته‌كه‌ ئیجابییه‌و پێیان وایه‌ به‌هۆیه‌وه‌ پرۆژه‌كه‌ی دادو گه‌شه‌پێدان سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت، سه‌ركرده‌ی دیاری كورد له‌ توركیا ئه‌حمه‌د تورك گه‌شبینی خۆی به‌رامبه‌ر سه‌ركه‌وتنی پرۆژه‌كه‌ نیشانداو دووپاتیكرده‌وه‌ هه‌موو "كوردێكی ئازاد به‌ به‌ڵێ ده‌نگ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ ده‌دات".

له‌لای خۆشییه‌وه‌ په‌رله‌مانتار سه‌ر به‌ پارتی ئاشتی و دیموكراتی كورد ئایلا ئۆقات ئاتا له‌ دیمانه‌یه‌كی له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی رادیكاڵی توركی ده‌نگدانی كوردی له‌ به‌رژه‌وه‌ندی پرۆژه‌كه‌ به‌ جێبه‌جێكردنی پێنج داواكاری به‌ستۆته‌وه‌:

1_ دووباره‌ ئاماده‌كردن و نووسینه‌وه‌ی ده‌ستووری توركیا كه‌ به‌ده‌ر بێت له‌ پێناسه‌ی هاولاَتی بوون له‌ سه‌ر بنه‌مای ره‌گه‌زی و ئیتنی.
2_ راگرتنی پرۆسه‌ سه‌ربازییه‌كان له‌ دژی پارتی كرێكارنی كوردستان.
3_ ئازاد كردنی ته‌واوی زیندانیانی كورد له‌ زیندانه‌كانی توركیا.
4_ كه‌مكردنه‌وه‌ی رێژه‌ی چوونه‌ ناو په‌رله‌مان.
5_ ده‌ستپێكردنی دانووستانه‌كان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد له‌ توركیا به‌ شێوه‌یه‌ی ئاشتیانه‌.

له‌ به‌شێكی دیكه‌ی دیمانه‌كه‌یدا ئاتا ده‌نووسێ: پارتی دادو گه‌شه‌ پێدان توانای چاره‌سه‌ر كردنی كێشه‌ی كوردی نییه‌ دووپاتیشی كرده‌وه‌ كه‌ كورد "ئاماده‌ن له‌گه‌ڵ شه‌یتانیش دانووستان بكه‌ن ئه‌گه‌ر ئه‌و چاره‌سه‌ری كێشه‌كه‌ بكات" ، ئاتا ئه‌وه‌شی بیر خسته‌وه‌ كه‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی توركیا ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان پێش ماوه‌یه‌ك رایگه‌یاند ده‌وڵه‌ت ئاماده‌یه‌ چاوپێكه‌وتن و دانووستان له‌گه‌ڵ هه‌موو لایه‌ك ئه‌نجام بدات، له‌ كۆتاییشدا ئاتا داوای له‌ په‌رله‌مانی توركیا كرد هه‌ڵبستێ به‌ به‌رپرسیارییه‌تی خۆی له‌ به‌رامبه‌ر چاره‌سه‌ركردنی پرسی كوردو چاكسازییه‌ ده‌ستوورییه‌كان.

ماڵپه‌رِی_ عروس الاهوار _
22/8/2010