كوردى   |   عربى   |   Kurdî   |   English
هونه‌ری    وه‌رزش    زانستی    ره‌نگاوره‌نگ
گوڵان له‌ تۆڕه‌كانی
facebook twitter google + skype rss-feed youtube
      
سەلیبا سارسار
بەرەی راستڕەوەكان بۆ بەرەنگاربوونەوەی دەستڕۆیشتوویی ئێران
لوبنان و مەترسی هەڵگیرسانی شەڕ لە نێوان حزبوڵڵا و ئیسرائیلدا
ئامێری سۆنەری مۆبایل
Last Updated: 16/12/2017 03:50:05 pm (GMT+3)
  •   لە داقووق عەرەبی هاوردە دەیانەوێ بگەڕێنەوە سەر زەوییە داگیركراوەكانی كورد
  •   دەنگۆی تێکچوونی دۆخی تەندرووستیی کۆسرەت ڕەسول ڕەت دەکرێتەوە
  •   کادیرێکی دیاری یەکێتی: لەم کاتەدا کشانەوەی گۆڕان لە حکوومەت تەنیا موزایەدەی سیاسییە
  •   هاوکارییە سەربازییەکانی ئێران بۆ حوسییەکان بۆردومان کرا
  •   عەبادی دژایەتیی کوردستان بۆ بانگەشەی هەڵبژاردن بەکار دەهێنێت
  •   عێراق بە یاسای بەعس سزایەکی دیکە بەسەر کوردستاندا دەسەپێنێت
  •  حەشدی شەعبی پێچەوانەی بڕیارەكەی مەلا سیستانی بەڵاوە بە چەكدارەكانی دەكات لە داقوق و خورماتوو
  •   عەللاوی هۆشداریی دەداتە حکوومەتی عێراق
  •   نێچیرڤان بارزانی لەگەڵ ئەنگێڵا مێرکڵ کۆ دەبێتەوە
  •   نێچیرڤان بارزانی سەردانی ئەڵمانیا دەکات
عمران ئەل بەدەوی بەڕێوەبەری پرۆگرامی دیراساتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە زانكۆی هیوستن: هەنگاوهەڵگرتنی كوردستان بەرەو سەربەخۆیی بە شتێكی حەتمی دەبینم
  
به‌رواری دابه‌زاندن: 28/09/2017 : 12:02:10ژمارەی بینین: 823
عمران ئەل بەدەوی پڕۆفیسۆر و بەڕێوەبەری پرۆگرامی دیراساتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە لە زانكۆی هیوستن، وانەبێژی چەند بوارێكی گرنگە، وەك وزەو كۆمەڵگە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، هەروەها دامەزرێنەری پرۆگرامی دیراساتی عەرەبییە لە هەمان زانكۆ. بۆ شرۆڤەكردنی ئەو دۆخە پڕ لە پشێوی و تەنگژەیەی كە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی پێدا تێدەپەڕێت و بۆ تاوتوێكردنی ئاسۆی چارەسەركردنی ئەو ئاڵۆزییانەو پرسی سەربەخۆبوونی كوردستان و چەند بابەتێكی دیكەی پەیوەندیدار، گوڵان دیمانەیەكی لەگەڵدا ئەنجامدا، ئەویش بەم شێوەیە گوزارشتی لە بۆچوونەكانی كرد.

* لە ئێستادا چەندین پێشهات و پەرەسەندن لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لەئارادان، بە شێوەیەكی گشتی تێڕوانینی ئێوە چییە لە ئاستی ئەو بارودۆخەی باڵی بەسەر ناوچەكەدا كێشاوە؟
- بە شێوەیەكی گشتی لە ماوەی چەند هەفتەو مانگی رابردوودا دۆخەكە لە عێراق و سووریا بەرەو سەقامگیرییەكی ناجێگیر رۆیشتووە، كە بینیمان حكومەتی عێراق، بە هاوبەشی هێزەكانی حەشدی شەعبی كە ئێران پشتیوانیان دەكات، بەشی زۆری خاكی وڵاتەكەی گرتەوە. حكومەتی سووریاش لە سەركەوتندایە، بەتایبەتی دوای ئەوەی حیمس و حەلەبی گرتەوە و ئێستاش بەرەو رۆژهەڵاتی وڵاتەكە واتە بەرەو دەیر ئەلزور دەڕوات. ئەمەش واتە حكومەتی سووریا و عێراق بەرەو بەدەستهێنانەوەی خاكی وڵاتەكانیان لە پێشڕەویدان. هەروەها پەرەسەندنی دیكەش هەن، وەك ریفراندۆمەكەی كوردستان، كە ئەمانەش دەرئەنجامی ئەو هەنگاوانەن كە بۆ گێڕانەوەی سەقامگیری دەدرێن، ئەگەرچی سەقامگیرییەكی جێگیریش نییە.



* بەڵام لەگەڵ ئەو پەرەسەندنانەشدا ناكرێت بڵێین كە كێشە بنەڕەتییەكان چارەسەر كراوە، بەو پێیە هەمیشە ئەگەری سەرهەڵدانەوەی توندوتیژی و پشێوی لە ئارادا دەبێت؟
- ئەمە دەقاودەق راستە، هەر لەبەر ئەوەشە كە من وتم سەقامگیرییەكی ناجێگیر و رەنگە هەر سەقامگیریش نەبێت، بەڵكو گەڕانەوە بێت بۆ دۆخی پێشوو، كە دۆخێك بوو تایفەگەری و گەندەڵییەكی بەربڵاو و نەبوونی دیموكراسیەت و شەفافیەت باڵی بەسەردا كێشابوو، كە ئەم كێشانەش چارەسەر نەكراون. ئەوەی هەیە تای تەرازووەكەی هەر جارەی بەلایەكدا دەشكێتەوە، بۆ نموونە دوای ئەوەی سوننە بۆ چەندین دەیە جڵەوی حكومڕانیی عێراقیان لەدەستدا بوو، ئێستا شیعە حوكمڕانە لەو وڵاتەدا و هێشتا هەردوولا نەگەیشتوونەتە زەمینەیەكی هاوبەش و هیچ ئاماژەیەكیش نییە كە ئەمە رووبدات. لە سووریاشدا هێشتا دەسەڵات لە دەستی خانەوادەی ئەسەددایە، بەڵام ئەگەری سەرهەڵدانەوەی شۆڕشی بەربڵاو و رژانەسەر شەقام لەلایەن خەڵكەوە بۆ داواكردنی چاكسازی تەنیا مەسەلەی كاتە.
* باست لە گەڕانەوە بۆ دۆخی رابردوو كرد، ئایا پێتوانییە دوای ئەو هەموو پێشهات و پەرەسەندنانە ئەمە زیاتر لە مەحاڵەوە نزیك بێت؟ ئایا ئایندەی ئەم وڵاتانە لە رووی بە نارمەكەزیكردنی دەسەڵات و دابەشكردنی دەسەڵاتەوە چۆن دەبینیت؟



- ئەو وانەیەی لە بەهاری عەرەبییەوە فێری بووین، ئەوەیە هەموو پێشبینییەكان هەڵە دەرچوون، بەو پێیە لەم ساتەوەختەدا مەحاڵە بزانین لە داهاتوودا چی روودەدات لەم ناوچەیەداو بەتایبەتی لە عێراق و سووریادا. واتە بۆی هەیە مانگی داهاتوو شۆڕشێك، راپەڕینێك، یان داگیركارییەك رووبدات و رەوتی رووداوەكان بگۆڕێت. بەڵام هەندێ پەرەسەندن هەن، وەك ریفراندۆمەكەی كوردستان، ئەمانە پەرەسەندنی حەتمین، من چەند مانگێك بەر لە ئێستاو لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ گوڤارەكەتاندا باسم لەوە كرد كە پرسی كورد رۆڵێكی گرنگی دەبێت و ئەمەش بە مەسەلەیەكی حەتمی دەزانم. لە سەروەختی سایكس پیكۆوە چەندین ستەم و نادپەروەری كران، یەكێك لە نادادپەروەرییە گەورەكان ئەوە بوو كورد كە گەورەترین گرووپی ئیتنین، خۆبەڕێوەبەرییەك، یان دەوڵەتێكیان پێ رەوا نەبینیوە. تەنیا دوای ئەوەی سەدام حوسێن هێرشی كردە سەر خەڵكی وڵاتەكەی و سەر كورد، خۆبەڕێوەبەری وەك ئەمری واقیع بۆ كورد هاتەئاراوە، كە ئێستاش ئەوان لە قۆناغی دووەمدان، چونكە لە ئێستادا سوننەكان لە عێراق و سووریادا لاوازن و دەرفەتێك هەیە بۆ گرووپە ئیتنییەكانی دیكە، بەتایبەتی كورد- كە رەنگە بەهێزترین گرووپی ئیتنی بن لە وڵاتەكەدا- بۆ ئەوەی هەنگاوێك زیاتر بچنەپێش لەو خۆبەڕێوەبەرییەی هەیانە و ببنە خاوەن دەوڵەتێكی سەربەخۆ. هەر كاتێكیش ناسەقامگیری هەبووبێت لە ناوچەكەدا، كورد هەنگاوی بەرەو سەربەخۆبی هەڵگرتووە و پێموایە ئەمە شتێكی حەتمییە. جێی داخیشە كە هیچ پەرەسەندنێكی ئیجابی نابینم لە حكومەتی عێراق و حكومەتی سووریادا، مەبەستم ئەوەیە هێشتا هەر خانەوادەی سەربازی حوكمڕانی دەكەن و بەلای منەوە زەحمەتە ئەوەش بە شێوەیەكی ئاشتییانە كۆتایی پێبێت، كەواتە هێشتا پەرەسەندنی زۆر هەن كە نیگەران بین لەبارەی ئایندەی ناوچەكەوە لە رووی روودانی توندوتیژی و ناسەقامگیرییەوە.
* كەواتە پێتوایە جارێكی دیكە ئەم وڵاتانە نابنەوە بە وڵاتێكی یەگكرتوو، بەو پێیە دروستبوونی دەوڵەتی نوێ شتێكی حەتمییە؟


- پێموایە لە پەیوەندی بە كوردەوە ئەمە شتێكی حەتمییەو من دڵنیانیم لەبارەی بەشەكانی دیكەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا پرسیارەكە ئەوەیە كە ئایا درووستبوونی دەوڵەتی كوردستان چ سەقامگیرییەك لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت، چونكە بەلای منەوە پرسیارە سەرەكییەكە پەیوەستە بە بواری ئەمنییەوە، كوردی عێراق ئەوەی بۆ جیهانی دەرەوە سەلماندووە كە كاتێك مەسەلەكە پەیوەست بێت بە بزنس و گەشتیاری و پەرەپێدانەوە ئەوا دەزانێت چۆن ئیدارەی ئابووری بكات، ئەمانە ئاماژەی ئیجابین، هەروەها كورد نەوتیشی هەیە، بەڵام كاتێك داعش رووی كردە كوردستان، ئەوا كورد پێویستی بە هاوكاری دەوڵەتە دراوسێكان هەبوو، كەواتە ئەگەر بێتو كورد بتوانێت بەسەر كێشەی ئەمنیدا زاڵ بێت، ئەوا ئەمە شتێك حەتمی دەبێت. ئەوەی پەیوەندی بە بەشەكانی دیكەی عێراقەوە هەبێت، ئەوا سوننەكان لە بارێكی لاوازدان، ئەمە بۆ سووریاش راستە، بەڵام ئەمەش كارەساتی لێدەكەوێتەوە، واتە دەبێت حكومەتی ئەم وڵاتانە بە چەشنێك مامەڵە لەگەڵ پێكهاتە جیاوازەكانی وڵاتەكانیاندا بكەن كە هەست بكەن رێز لە بەرژەوەندییەكانیان دەگیرێت و نوێنەرایەتیان هەیە لە حوكمڕانیدا. كە هیچ ئاماژەیەكیش لە ئارادا نییە كە ئەمە رووبدات.
* كورد هەمیشە ئەوە دووپات دەكاتەوە كە بەشێكی كاراو كاریگەربوون لە شەڕی دژ بە داعش و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش شاهێدی ئەمەیان بۆ دەدات، بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە ئایا كورد دەتوانێت پێشبینی پشتیوانیی نێودەوڵەتی بكات ئەگەر هاتوو سەربەخۆیی راگەیاند؟



- ئەوەی پەیوەست بێت بە پشتیوانی نێودەوڵەتی، یاخود ئەوەی پێی دەوترێت كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی- كە زۆرجار مەبەستەكە بریتیە لە ئەمریكا و دۆستەكانی، یاخود ئەمریكا و یەكێتی ئەوروپا و دۆستەكانیان-، ئەوا پشتیوانی بە خێرایی دێت و دەڕوات، ئەوەش بەندە بە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكاوە. بە كورتی كورد ناتوانێت بە تەواوەتی پشت بە ئەمریكا یان نەتەوە یەكگرتووەكان، یان یەكێتی ئەوروپا ببەستێت بۆ ئەوەی هاوكاری بكات. ئەگەر ئاوڕ لە رابردوو بدەینەوە، ئەوا ئەوەی پێی دەڵێن كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پشتیوانی كوردیان كرد لە شەڕی كەنداودا، لەبەر ئەوە بووە كە دەبووە هۆی لاوازكردنی سەددام كە دوژمنی ئەوان بوو، كەچی ئێستا هەموو كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەبینیت لە دژی ریفراندۆم وەستانەوە، لێرەدا پرسیارەكە ئەوەیە بۆچی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پشتیوانی لە كورد دەكات، كاتێك لە بەرژەوەندیاندا دەبێت، كەچی پشتیوانیی كورد ناكات كاتێك ئەم پشتیوانییە لە بەرژەوەندی خودی كورددا دەبێت؟ كەواتە ئەمە ئەوەمان پێ دەڵێت كە دەبێت كورد لەم شەڕەیدا، ئیدی لە پێناوی ناسنامەیدا بێت، لە پێناوی دەوڵەتی نەتەوەییدا بێت، ئەوا دەبێت پێش هەموو شتێك پشت بەخۆی ببەستێت. هەرچەندە كێشەكە ئەوەیە كە لەبەر ئەوەی كورد لە دەوڵەتە دراوسێكانی وەك توركیا و ئێرانیشدا بوونی هەیە ئەوا راگەیاندنی هەر جۆرە سەربەخۆییەك لەلایەن كوردی عێراقەوە دەبێتەهۆی ئەوەی كورد بیر لە كاردانەوەی دەوڵەتە دراوسێكان بكاتەوە، پێش ئەوەی خەیاڵی خۆی بە كاردانەوەی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە سەرقاڵ بكات. كەواتە مەسەلەكە زۆر ئاڵۆزە، هەروەك ئێوەش دەزانن.


* باشە لەنێو ئەم هەموو رووداو و گۆڕانكارییانەدا پێتوایە ستراتیژیەتی ئەمریكا چییە كە ئێمە دەزانین ئەمریكا هێزێكی دەستڕۆیشتووە لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و بەرژەوەندیی زۆری لەم ناوچەیەدا هەیە؟
- ئەگەر ئێمە بگەڕێینەوە بۆ سەردەمی ئیدارەی پێشوو، ئەوا سەرۆك ئۆباما دەیویست ئەمریكا سیاسەتێكی تۆكمەی هەبێت لە ئاست ئەم ناوچەیەدا كە ببێتەهۆی برەودان بە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا و پاراستنی ئەو دۆخەی لەئارادایە، بەڵام دوای روودانی ئەوەی پێی دەوترێت بەهاری عەرەبی- كە سەرەتا لە تونس و دواتر لە میسر و وڵاتانی دیكەدا روویدا- كە تێچكوونی بارودۆخی ئەمنی و سەرهەڵدانی شەڕی ناوخۆیی لێكەوتەوە، بوار بۆ جێبەجێكردنی پلانەكەی ئۆباما نەما بۆ گرتنەبەری سیاسەتێكی تۆكمە لە ئاست ناوچەكەدا. بەڵام سیاسەتی ئیدارەی ترەمپیش هەر هەمان سیاسەتە- هەرچەندە كەسایەتی و رەفتارەكانی ترەمپ جێگیر نین-، راستە هەندێ حاڵەتی جیاوازیش هەبوو، وەك بۆردومانكردنی سووریا، بەڵام زیاتر درێژەی بە هەمان سیاسەت داوە. كەواتە دەتوانین بڵێین ئیدارەی ئەمریكا هیچ سیاسەت و پلانێكی تۆكمەی نییە لە ئاست رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، جگە لە هەندێ هەوڵ نەبێت بۆ زیندووكردنەوەی پرۆسەی بێگیانی ئاشتی لەنێوان ئیسرائیل و فەلەستیندا، یان ئیدانەكردنی رژێمی سووریا، یاخود قسەكردن لەگەڵ حكومەتی عێراق و كورددا، كە هیچ یەكێك لەم هەنگاوە بچووكانە نابنەهۆی بەرەوپێشبردنی دۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.



* كەواتە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دۆخێكی ئاڵۆزدایەو چارەسەركردنی كێشەو ئاڵۆزییەكانیش كارێكی ئاسان نییە، بەڵام ئایا هەنگاوی سەرەتایی چییە بۆ ئەوەی كار بۆ باشتركردنی دۆخەكە بكرێت؟
- لە راستیدا دەبێت ئەوەمان لەبەرچاو بێت كە بۆ چەندین دەیە دەچێت دیموكراسی لەم ناوچەیەدا بوونی نییە، كەرتی پەروەردە و چاودێری تەندروستی شكستیان هێناوە، گەشەی ئابووری و هەلی كار لە ئارادا نین، نادادپەروەری و گەندەڵییەكی بەربڵاو هەن، هەروەها هەڵكشانی گرووپە ئیسلامی و ئۆسووڵگەراكان، دۆخی خراپی ئافرەتان و مافی ئافرەتان. من لە زانكۆی هیوستن وانەیەك دەڵێمەوە لەبارەی وزەو كۆمەڵگە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كە پەیوەستە بە كاریگەری نەوت و گاز و هەروەها رۆڵی ئایین و كەلتوور و باوكسالاری و.. هتد، پێموایە لەم ناوچەیەدا كە شتەكان پێكەوە گرێدراون، زۆر گرنگە سەركردایەتییەك یان حكومەتێك هەبێت كە نوێنەرایەتی خەڵك بكات، یان بەلای كەمەوە هەندێ دەرفەت بڕەخسێنێت، ئەمە بەلای منەوە مەسەلەیەكی بنەڕەتییە. واتە سەرەتا دەبێت حكومەتێك هەبێت كە هەلی كار بۆ خەڵك دابین بكات و حكومەتێك بێت خزمەت بە خەڵك بكات، نەك بە خۆی. ئێمە لە سەر ئاستی بنەڕەتی دەتوانین باسی ئەركی حكومەت بكەین لە چاكسازی كردن لە كەرتی پەروەردە و بواری پەرەپێدان و ...هتد.
* بەڵام تا چەند گەشبینیت لەم رووەوە، چونكە هەروەك ئاشكرایە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆتە ناوچەیەكی شكستخواردوو كە بەرهەمێنەری بازنەیەكی بێكوتایی لە تەنگژە و تەنگوچەڵەمەیە؟


- لە راستیدا زۆر پرسیاری ئەوە دەكرێت كە بۆچی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە گێژاوی تەنگژە و قەیراندایە و بۆچی ناوچەیەكی شكستخواردووە و بۆچی بۆتە زۆنی دەوڵەتە شكستخواردووەكان. هەندێك ئۆباڵەكە دەخەنە ئەستۆی بوونی نەوت و غاز و بوونی دەوڵەتێك كە تەنیا پشت بە داهاتی نەوت و گاز ببەستێت، واتە ئەوەی پێی دەڵێن نەفرەتی نەوت. هەندێكی دیكە بەرپرسیارێتی دەخەنە ئەستۆی ئیسرائیل و سەرهەڵدانی ناسیۆنالیزمی عەرەبی، ئەوانی دیكە پێیانوایە هۆكارەكە هەڵكشانی تیرۆریزم، یان ناسیۆنالیزمی ئیسلامی- هەر ناوێكی لێ بنێیت-. لە راستیدا خۆی ناوچەكە لە رووی سەرچاوە و لە رووی ستراتیژییەتەوە زۆر گرنگە، بەڵام من دەگەڕێمەوە بۆ پرسی سەركردایەتی، چونكە ئەگەر سەركردایەتییەك هەبێت كە بە راستی لە خەمی خەڵك و وڵاتەكەدا بێت، ئەوا دروستبوونی تیرۆریزم و ئەو كێشانەی دیكە بە ئاسانی نایەنە ئاراوە. كەواتە بە دید و تێڕوانینی من یەكەمجار پەیوەستە بە سەركردایەتییەوەو دواتر بە دەستێوەردانی دەرەكییەوە. ئەی چارەسەرەكە چییە، من پێموایە چارەسەرەكە لە پێكەوەژیانی ئاشتییانەدایە، واتە بیروباوەڕە جیاوازەكان، بە لیبڕاڵی و موحافیزەكار و بێباوەڕ و ئیسلامی و مەسیحی پێكەوە بژین. خەڵكی عێراق، یان ئێران، یاخود میسر لەسەر یەك ئایدیۆلۆژیا رێكناكەون، بەڵام ئەمە دەقاودەق مەسەلەكەیە، چونكە ئەگەر تۆ دەتەوێت لە تیرۆر رزگار بیت و ئەگەر دەتەوێت كەرتی پەروەردە بەرەو پێشەوە ببەیت، ئەوا دەبێت بوار بە بیروبۆچونی جیاواز بدەیت و دەبێت كۆمەڵگەیەكی لێبوردەت هەبێت، دروستكردنی ئەم كۆمەڵگەیە كاتی دەوێت و دەبێت لە خێزانەكان و لەنێو خودی كۆمەڵگەكانەوە دەست پێبكرێت، چونكە ئەمە لە ئەمریكا، یان ئیسرائیلەوە دەست پێناكات، بەڵكو لە خودی كۆمەڵگەكەوە دەست پێدەكات.
* بەڵام ئایا ئەمریكا ناتوانێت هاوكاری ئەم كۆمەڵگەیانە بێت، یاخود بەشدارییەكی بنیادنەرانەی هەبێت لە چارەسەركردنی كێشەو ئاڵۆزییەكانی ئەم ناوچەیەدا، بەتایبەتی كە ئەمریكا هێزێكی دەستڕۆیشتووە و بەرژەوەندی گەورەشی لەم ناوچەیەدا هەیە؟


- لە راستیدا خواستی داڕێژەرانی سیاسەت شتێكە و ئەوەی لە واقیعیشدا دەگوزەرێت شتێكی دیكەیە. بە داخەوە ئێمە لە ماوەی دوو بۆ سێ ساڵی رابردوودا هەڵكشانی پۆپۆلیزم و ناسنیۆنالیزممان بینی، هەر لە دەرچوونی بەریتانیا لە یەكێتی ئەوروپا و دەرچوونی ترەمپ بە سەرۆكی ئەو وڵاتە، هەروەها حاڵەتی ئیسلامۆفۆبیاش. كەواتە ئەمە واقیعەكەیە، ئەمە واقیعی دوو بۆ سێ ساڵی رابردووە، بەشێكی زۆری ئەمەش بۆ شەپۆلی كۆچبەرانی سووری دەگەڕێتەوە بۆ ئەوروپا. ئێستاش ئەوەی لە ئەمریكادا روودەدات، ئەوەیە كە ئەمریكا هەندێ لە دەستڕۆیشتوویی خۆی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا لەدەست دەدات و رووسیا هەڵساوە بە پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییە، بە هەمان شێوە سعودیەو قەتەر و هەندێ لە وڵاتانی دیكەی كەنداو و ئێرانیش ئەو بۆشاییە پڕ دەكەنەوە، ئەمەش گۆڕانكارییەكی گەورەیە، پێشتر گۆڕانكاری هاوشێوە روویدا، لە ساڵی 1979دا، هەروەها لە سەروەختی جەنگە جیهانییەكاندا، كەواتە ئەمە ئەوەیە كە مامەڵەی لەگەڵدا دەكەین، مامەڵە لەگەڵ گۆڕانكارییەكی گەورەدا دەكەین.


* ئاماژەت بەوە كرد كە داكشانی دەستڕۆیشتویی ئەمریكا بۆشایی دروست كردووەو یەكێكیش لەو وڵاتانەی ئەم بۆشاییەی پڕكردۆتەوە ئێران، چۆن لە رۆڵی ئێران لەم ناوچەیەدا دەڕوانیت؟
- ئەوەی مایەی تێگەیشتنە، چونكە ئێران لە یەمەن و عێراق و سووریادا شەڕ دەكات، بەتایبەتی كە عێراق و سووریا بە باخچەی پشتەوەی خۆی دەزانێت، كەواتە لە روانگەی ئێرانەوە ئەوان هیچ بژاردەیەكی دیكەیان نییە، ئەمە شەڕی مان و نەمانە بۆ ئەوان، بەتایبەتی دوای ئەزمونیان لەگەڵ سەددام و شەڕی هەشت ساڵە كە ژمارەیەكی زۆری خەڵك لە هەردوولا كوژرا، ئەم ئەزموونە بۆ هەمیشەیی سیاسەتی دەرەوەی ئێرانی گۆڕی، كەواتە ئەمە شتێكی پێشبینی كراو و قابیلی تێگەیشتنە. ئەوەی پەیوەندی بە سووریاشەوە هەبێت، ئەوا شەڕەكە بەرەو كۆتایی دەچێت، ئەمە واقیعەكەیە، ئەگەرچی ئەمە بە مانای ئەوە نییە كە توندوتیژی كۆتایی دێت، شەڕەكە بەرەو كۆتایی دەچێت و براوەی شەڕەكەش ئەسەدو ئێرانن. ئێستاش پرسیارەكە ئەوەیە ئایا ئێران هاوپەیمانیەتێیەك دروست دەكات كە لە خزمەتی خەڵكی ناوچەكەدا بێت، یان شێوە دیكتاتۆرێكی دیكە بەسەر ناوچەكەدا دەسەپێنێت، ئێمە نازانین.
* ئەی چۆن لە ئایندەی پەیوەندییەكانی ئێران و ئەمەریكا دەڕوانیت؟


- ئاشكرایە ترەمپ توندی پێوە دیارە، بەڵام دەبینین هێشتا رێككەوتنە ئەتۆمییەكە لەگەڵ ئێران بەردەوامە، ئەگەرچی دەبێت ئەوە بڵێین كە سوود ئابووریەكانی ئەم رێككەوتنە بۆ ئێران سنوردار بووە، چونكە تەنها كۆمپانیای تۆتاڵ و ژمارەیەكی كەمی كۆمپانیای ئەوروپی چوونەتە ئێران بۆ بزنس. بەڵام بە شێوەیەكی گشتی لە رووی سیاسیەوە ئێران بەو شێوەیە رەفتار دەكات كە چاوەڕێ دەكرێت و ئێران رێگەی شەڕی گرتۆتەبەر، خۆ ئەگەر بێتوو بتوانێت رێگەی پەرەپێدان و بزنس و و گەشەپێدانی كۆمەڵایەتی بگرێتەبەر، ئەوا ئومێدێك دێتەئاراوە.

Share
مایكڵ نایتس شارەزای كاروبارە ئەمنییەكانی عێراق بۆ گوڵان: سەرۆكی فەرەنسا پەرۆشی ناوبژیوانیی نێوان هەولێر و بەغدایە
د.عادل باخەوان چاودێری سیاسی و ئەكادیمیست لە پاریس بۆ گوڵان: پێشوازیی فەرەنسا لە شاندی حكومەتی كوردستان دەرگایەكی نوێی بۆ كردینەوە
راڵف پیتەرز نووسەر و ستراتیژیست بۆ گوڵان: گەمژەییە كە ئەمریكا پشتیوانییەكی باشتری كوردی نەكردووە
خەسرەو گۆران بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ گوڵان: پارتی قەوارەیەكی گەورەی سیاسییە لە كوردستان و ئەگەر كاتی هەڵبژاردن دیاری بكرێت، پێشوازی لێدەكات
ستروان ستیڤنسن سەرۆكی كۆمەڵەی ئەوروپی بۆ ئازادیی عێراق بۆ گوڵان: ئێران سەرچاوەی ناسەقامگیرییەو پێویستە بەرەیەكی یەكگرتوو لەدژی پێك بهێنرێت

نوێترین

( 1150 )

ئایا لەگەڵ راگەیاندنی دەوڵەتی کوردستان دایت؟
هه‌واڵه‌كان
  بەرهەمە كشتوكاڵییەكانی هەرێمی كوردستان زیادیان كردووە
  هێزەكەی حەیدەر شەشۆ خرایە سەر وەزارەتی پێشمەرگە
  ئێستا لەرێی ئینتەر نێتەوە سزای سەرپێچی هاتوچۆی هاوڵاتیان بڵاو دەكرێتەوەو، هاوڵاتیان لە نرخی سزاكان ناڕازین
  وێنەیەکی شێخ ئەدهەم بارزانی، یەکێتی و گۆڕان دەترسێنێ
  وەزارەتی دارایی خشتەی دابەشکردنی مووچەی مانگی 8 بڵاو دەکاتەوە
راپۆرتی گوڵان
  بۆچی مەرام و پیلانەكانتان لە پشت خوێنی شەهید سەردەشت دەشارنەوە؟ ... كۆمپانیای وشە تۆڵەی شكستی هەڵبژادنەكان لە گەلی كوردستان دەكاتەوە
  پۆپۆلیزم و سیستمی دیموكراتی دامەزراوەیی، دژی یەكن لاوازبوونی لایەكیان، بەهێزبوونی ئەوی دیكەیانە
  راگەیاندنی ئازاد و كۆمەڵگەی دیموكراتی سنووری رۆژنامەنووسی ئازاد، پابەندبوونیەتی بە ئەخلاقی رۆژنامەگەریەوە..
  تەنیا رێگە بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی عێراق فیدرالیزمە هەقە ئەمەپێش پێكهێنانی حكومەتی داهاتوو بەرنامەی هەموو لایەك بێت
  یاداشتی هاوکاری له نێوان حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و حکومه‌تی فه‌ڕه‌نسا
دیمانه‌ی تایبه‌ت
  نێچیرڤان بارزانی بۆ گوڵان: لەمڕۆ بەدوواوە ئامانجی پارتی ئەوەیە چۆن بتوانێت زیاتر خزمەتی خەڵكی كوردستان بكات
  عەدنان كەریم لە دیمانەیەكی تایبەتی گۆڤاری گوڵاندا: داوا لە پەرلەمانی كوردستان دەكەم لە دەركردنی یاسایەك بۆ پاراستنی فەرهەنگی كوردی پەلە بكات
  سەرۆكی كوردستان بۆ گوڵان: پشتیوان به‌خوا، ئه‌و رۆژه‌ هه‌ر دێت كورد برِیارى چاره‌نووس بدات
  سەرۆك كۆماری عێراق بۆ گوڵان: هاوپەیمانی پارتی و یەكێتی هاوپەیمانییەكی موقەدەسە و لەسەرووی هەموو شتێكەوەیە
  عەدنان موفتی ((سەرۆكی پێشووی پەرلەمانی كوردستان)) بۆ گوڵان: لەدەستووری هەرێمدا سیستمی حكومڕانی پەرلەمانیەو بەپێی یاساش دەبێت راپرسی لەسەر دەستوور بكرێت
بابه‌تی ئابوری
  بنەماكانی دامەزرانی مۆدێلێكی ئابووری تایبەت بەخۆمان
  ئابووری كوردستان لەو ڕێگایە باشتر هیچی تری لەبەردەستدا نییە!
  ئایا دەسەڵاتی سیاسیی لە هەرێمدا بۆ جێبەجێكردنی سیاسەتی ئابووریeconomic policy توانای لەبەردەستدا هەیە ؟
  پێویستە حكومەت بۆ دژایەتیكردنی گەندەڵی ئابووری میكانزمێكی هەبێت
  چی بكرێت تاوەكو پرۆژەكان بەباشترین كـوالێتی و كەمترین ماوە جێبەجێ بكرێن؟
بابه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی
  میللەت مەهدی خەلیل : كاتێك سەرۆكێك كە گلێنەی چاو و ترپەی دڵی گەلەكەیەتی لەبەرەكانی پێشەوەی جەنگدا بێت و خۆی بخاتە مەترسییەوە لە پێناوی میللەتەكەی، گەنج دەبێت شەرم بكات لە ماڵەوە دابنیشێت
  (ڤیان) بەسەرهاتی دوو ساڵی سكرتێرەیی خۆی دەگێڕێتەوە
  دوای (15) ساڵ دادگایی ئازاد دەكرێت..كوڕێك خوشكی خۆی كردە قوربانی حەزەكانی
  تا ئێستاش شووكردنەوەم بە نهێنی ماوەتەوە
  ڕۆژی جیهانیی منداڵان چ پەیامێكی بۆ منداڵانی كورد هەیە؟
  مەهاباد قەرەداغی بەرپرسی پەیمانگەی یەكێتی ئافرەتانی كوردستان بۆ پرسە كۆمەڵایەتییەكان: پێویستە ئافرەت كاتێك بەشداری فیعلی سیاسەت دەكات، خۆی بۆ ئەو پۆستە تەرخان بكات
  كـاتێك چـاوت بە خۆشەویستی پێشوو دەكەوێت، هەست بە چی دەكەیت؟

سه‌ره‌کی  |  هه‌واڵی كوردستانی  |  هه‌واڵی عێراقی  |  هه‌واڵی جیهانی  |  هه‌واڵی ئابوری  |  هه‌واڵی رۆشنبیری  |  هه‌واڵی زانستی  |  هه‌واڵی كۆمه‌ڵایه‌تی  |  چیرۆكه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان  |  راپۆرتی سیاسی  |  راپۆرتی ئابوری  |  راپۆرتی ناوخۆ  |  دیمانه‌ی تایبه‌ت‌  |  نووسه‌رانی گوڵان‌  |  بیروڕا  |  فیكر و فه‌لسه‌فه‌  |  له‌ میدیاکانه‌وه  |  وه‌رزشی  |  هونه‌ری  |  ته‌كنه‌لوجيای زانيارييه‌كان  |  ره‌نگاوڕه‌نگ  |  ئه‌رشیف  |  گه‌له‌رى‌  |  ميژوو  |  ستافی كار  |  په‌يوه‌ندی

All rights reserved © gulan-media.com 2005
Developed by: Dashti Ibrahim
له‌سه‌رهێڵ :96 ژماره‌ی سه‌ردان : 34494966