مێژووی شۆڤێنیزم لە عیراق مێژوویەكی ئاڵۆز نییەو زۆر بەئاسانی دەتوانرێ ببرێتەوە سەردەمی بەرایی پێكهێنانی دەوڵەتی عیراق لەسەر دەستی بریتانیا لەسەرەتای ساڵانی بیستەكانی سەدەی رابردوو. بەڵام مایەی تێڕامانە كە ڕیشەی ئەم دیاردەیە لە عیراق بۆ رۆشنبیرێكی نەریتپارێزی ناسیۆنالیست و خاوەنی پاشخانێكی ئاینی دەگەڕێتەوە كە بەڕەچەڵەك عیراقی نییە، ناوی ساتع حوسەرییە.
حوسەری لەدایكبووی ساڵی 1880ی سەنعایە لە یەمەن. بنەماڵەكەی بەڕەچەڵەك دەچێتەوە سەر حیجازو زۆر خزمەتی عوسمانییەكانی كردووە. بەڵام پەیوەندیی حوسەری لەگەڵ حیجاز بەقەد پەیوەندیی لەگەڵ سوریا بەهێز نییە، چونكە بنەماڵەكەی لەدێر زەمانەوە لە حەلەب جێگیر ببوو. پەیوەندیی لەڕووی ئاینییەوە لەگەڵ عوسمانییەكاندا زۆر بەهێز بوو، بەڵام پاش برەوسەندنی مۆدیلی نەتەوایەتی، تێكەڵەیەكی لە ئاین و نەتەوایەتی دروست كردو كەوتە بانگەشەكردن بۆ ناسیۆنالیزمێكی پشت ئەستور بەمێژووی ئاینی.
پاش جەنگی یەكەمی جیهان، لە یەكەم پاشایەتیی فەیسەل لە سوریا، سەرنجی پاشا فەیسەلی راكێشاو بووە راوێژكاری. پاش ئەوەی كە فەیسەل پاشایەتیی سوریای لەدەستداو دواتر كرایە پاشای عیراق، فەیسەل بانگهێشتی كرد بۆ عیراق و ویستی لەبواری پەروەردەو فێركاریدا سوود لە بەهرەكانی وەرگرێ.
ئەو پرۆگرامی خوێندنەی كە لەو ماوەیەدا لە عیراق پەیڕەو كراوە، لەسەر دەستی حوسەری بناغەكەی دانراوە چ وەك یاریدەدەری وەزیری پەروەردە چ وەك بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردە. هەر ئەم پرۆگرامەشە كە بۆتە مایەی بەرهەمهێنانی دەیان هەزار رۆشنبیری بە بیروباوەڕ شۆڤێنیست لە عیراقدا.
حوسەری زوو لەگەڵ كورددا تووشی پێكدادان هات. ساڵی 1925، روناكبیرانی كورد سەرقاڵی رێكخستنی كاروباری رۆشنبیری و فێركاریی كورد بوون و لەم رووەوە سەرگەرمی دانانی رێزمان و رێكخستنی رێساكانی رێنوسی زمانی كوردی و گونجاندنی دەنگە كوردییەكان بوون لەگەڵ پیتە عەرەبییەكاندا. شۆڤێنیزمی حوسەری لەم مەسەلەیە زۆر بەزەقی رەنگی دایەوە. حوسەری نەیدەویست ددان بەوەدا بنێ كە كورد مافی خوێندنی بە زمانی كوردی هەیەو تا پێی كرابێ ویستی تەگەرە لە پڕۆژەی خوێندنی كوردی و هەمواركردنی پیتە عەرەبییەكان بدا.
روناكبیرانی ئەو سەردەمەی كورد، بەتایبەتی ئەمین زەكی بەگ و تۆفیق وەهبی و شوكری فەزلی و نوری بەرزنجی و عەبدولڕەحمان سالح لێبڕاوانە كەوتبوونە هەوڵدان بۆ دانانی بناغەی سەرەكیترین پڕۆژەی رۆشنبیری بۆ كورد لە ساڵانی بیستی سەدەی بیستەمدا. تۆفیق وەهبی لەساڵی 1923دا بەشێوەیەكی فەرمی لەلایەن دەوڵەتەوە راسپێردرا بوو كتێبێك دەربارەی رێزمانی كوردی دابنێ. بەڵام پڕۆژەی خوێندنی كوردی بەبێ هەماهەنگی لەگەڵ حوسەری كە بەڕێوەبەری گشتیی پەروەردە بوو، جێبەجێ نەدەكرا. حوسەری لە ڕوانگەی شۆڤێنییەوە حەزی نەدەكرد كورد بە كوردی بخوێنێ و دەستكاریی پیتە عەرەبییەكان بكا، بەڵام نەشیدەتوانی بەڕاشكاوی گوزارشت لەم بیروباوەڕەی بكا، بۆیە ئەوەندەی لەتوانایدا بوو تەگەرەی دروست دەكرد. لە كۆبونەوەكاندا چەند جارێك لەگەڵ روناكبیرە كوردەكاندا دەمیان لەیەكتر گیر ببوو.
بەڵام لەبەر ئەوەی دەوڵەت بڕیاری خوێندنی كوردی دابوو، حوسەری نەیدەتوانی دژی بڕیارەكە بوەستێتەوە. بۆیە هەوڵەكانی لەسەر ئەوە چڕ كردبۆوە كە نەیەڵێ خوێندنی كوردی لە قۆناغی سەرەتایی تێپەڕێ. تاڕادەیەكی زۆریش لەم هەوڵەی سەركەوتوو بوو.
مەسەلەكەی تر كە دژی بوو، دەستكاری كردنی پیتەكان بوو. پڕۆژەی كورد پێویستی بەوە بوو كە هەندێ نیشانەو هێڵ و خاڵ بۆ پیتەكان زیاد بكرێ: نیشانەی حەوتەكان بۆ سەر چەند پیتێك بۆ دەڕبڕینی دەنگی وەك (ڵ) و (ۆ) و (ێ) و زیادكردنی هێڵ بۆ پیتی (ك) بۆ دەربڕینی دەنگی (گ) و زیادكردنی خاڵ بۆ چەند پیتێك بۆ دەربڕینی پیتەكانی (ڤ) و (ژ) و (پ). حوسەری لە راپۆرتەكەیدا بۆ لێپرسراوانی باڵا دەیگوت گوایە ئەم كارە 15 پیتی تری پێ زیاد دەبێ و 40 شێوەی تازە بۆ چاپخانە زنگۆگرافەكانی ئەو سەردەمە زیاد دەكا.
دژی ئەو رێنوسەش بوو كە كورد پێشنیاری كردبوو. لە راپۆرتەكەشی بۆ دیوانی ئەنجومەنی وەزیران بەڕاشكاوی دژی رێنوسەكە وەستایەوەو بۆ بەهێزكردنی پێگەی خۆی هانای بۆ ئاین برد، گوایە رێنوسی كوردی ئەگەر بەمجۆرە پەسەند بكرێ دەبێتە كۆسپ لەبەردەم فێربوونی خوێندنەوەی قورئان، چونكە راهاتنی خوێندكاری كورد لەسەر رێنوسی كوردی وا دەكا خوێندكار لەكاتی خوێندنەوەی قورئاندا سەری لێ بشێوێ و نەتوانێ دەقە پیرۆزەكان بەراست و دروستی بخوێنێتەوە.
حوسەری كە كوردیی نەدەزانی، پێشنیاری بۆ زۆر شت دەكرد كە هیچی لێ نەدەزانی. سەرەك وەزیران موحسین سەعدون بەتەلەفۆن پێی وتبوو «كە تۆ كوردی نازانیت، بۆ كێشە سەبارەت بەنووسینی كوردی دروست دەكەیت؟». بەڵام حوسەری نەك هەر لەگەڵ كورددا، بەڵكو لەگەڵ شیعەش كێشەی دروست كردبوو. خودی خۆی لەیاداشتەكانیدا دەیگێڕێتەوە كە وەزیر سەبیح نەشئەت پێی وتووە «بەس نییە شیعەت لە خۆت كردووە بە دوژمن، بۆ كوردیش لە خۆت دەكەی بە دوژمن؟».
حوسەری تا ساڵی 1941 لە عیراق بوو. لە كۆتاییدا، عیراقییەكانیش لێی بێزار بوون. لەو ساڵەدا حكومەتی عەبدولئیلا لە عیراق دەری كردو رەگەزنامەی عیراقیشی لێ سەندەوە. بەڵام ئەو لەو 20 ساڵەی تێیدا لە عیراق ژیاوە، گەرای شۆڤێنیزمێكی وای دانا كە تا ئێستا كاریگەریی ماوە.